Kunst en cultuur

Kunst en cultuur Volgens de antroposofische opvatting is kunst geen uiterlijke nabootsing van mens en wereld, dus niet het in beeld brengen van een uiterlijke zintuigindruk. Tot de oorspronkelijke impuls van de kunst behoort namelijk dat de kunstenaar zich verbindt met de scheppende krachten en machten die in de uiterlijke wereld verborgen liggen. In het kunstzinnige scheppingsproces maakt de kunstenaar deze met behulp van het uiterlijke materiaal zichtbaar.

Scheppende krachten

De scheppende krachten van de natuur putten uit een oneindige bron. Uit wat er in de natuur ontstaat is altijd veel meer af te lezen dan wat er in is gelegd. Voor iedere kunst afzonderlijk, voor architectuur, beeldhouwkunst, schilderkunst, muziek, dichtkunst, enzovoort, geldt dit ook. Kunstenaars die daartoe een bijzondere begaafdheid bezitten, kunnen bepaalde spirituele impulsen uit hogere gebieden opnemen. De afschaduwing hiervan kan in het menselijk scheppen in de fysieke wereld zijn neerslag laten vinden. Hieruit kan een vernieuwing van de cultuur ontstaan.

Kunstzinnige benadering

Ook op het gebied van de kunsten heeft de antroposofie haar invloed doen gelden. Aan het begin van de vorige eeuw heeft een groot aantal kunstenaars zich bezig gehouden met de zoektocht naar spirituele motieven voor hun werk. Tot in onze huidige tijd is die zoektocht actueel en laten velen zich inspireren door de antroposofie. Zowel op het gebied van de (organische) architectuur, beeldhouwkunst, teken en schilderkunst, als op het gebied van de muziek, de podiumkunsten en de woordkunsten zijn vele goede vondsten gedaan. Zelfs is direct uit de antroposofie een geheel nieuwe kunstvorm ontstaan: de euritmie. Veel werkgebieden vanuit de antroposofie beroepen zich erop als kunstenaar te willen werken zoals de opvoedkunst en de geneeskunst. Het kan als opgave gezien worden de samenleving en de cultuur te doortrekken van kunst en kunstzinnigheid.

Steiner als kunstenaar

Kunst is vaak een individuele zaak en laat zich moeilijk organiseren. Rudolf Steiner trad in zijn tijd ook als kunstenaar naar voren. Hij schreef vier drama’s, voerde die ook op, schilderde, beeldhouwde, dichtte en ontwierp gebouwen. Het Goetheanum in Zwitserland is hiervan de bekendste exponent. Ook euritmie als nieuwe bewegingskunst was zijn schepping. Daarbij trachtte hij zijn kunst steeds in sociale zin tussen mensen werkzaam te laten worden.


Ik verzoek u, en heb dat ook in Berlijn gedaan, om niets van wat ik ooit gezegd heb of nog zal zeggen op autoriteit en geloof aan te nemen.

 

 

– De volkszielen – GA 121 – Kristiana (Oslo) 17 juni 1910